TROCHĘ HISTORII

    Polodowcowy krajobraz Sejneńszczyzny stanowi tło jej burzliwych dziejów. Tu przebiegały i krzyżowały się szlaki kultur starej Europy. Tereny te zamieszkiwali niegdyś Jaćwingowie, inni Bałtowie - Litwini upodobawszy sobie tę krainę, po przyjęciu chrześcijaństwa, współtworzyli regionalną kulturę, wzbogacając ją o własny język i folklor.
    Początki osadnictwa na terenie Sejneńszcyzny, wiążą się z działalnością Mikołaja Jurewicza Paca, który jako namiestnik przełomski i Ożski, od 1510 roku przystąpił do kolonizacji tych ziem.
    Pierwszy dwór powstał w Berżnikach, wraz z nim powstawały okoliczne wsie. Miasto Berżniki powstało w latach 1547 - 1557, do jego rozkwitu przyczynił się wójt Stanisław Gutowski. Miasto znajdowało się na szlaku grodzieńskim, dlatego szybko rozwijało się. W roku 1560 Berżniki liczyły 70 domów, tu osadziło się wielu rzemieślników. w tym: rzeźnicy, piekarze, szewcy, krawcy, folusznicy, kowale, garncarze, a także słodownik.
    Drugim miastem Sejneńszczyzny, były Sejny, powstałe na przełomie XVI i XVII w. Początki Sejn sięgają roku 1522, kiedy Jan Wiśniowiecki za zasługi dla Ojczyzny, otrzymał od Króla Zygmunta I nadanie - pół mili kwadratowej ziemi z lasami i jeziorami, w dawnej puszczy Olickiej. Tu nad rzeką Sejną (obecnie Marycha) - został zbudowany dwór, rozpoczęło się osadnictwo, dając początek miasta Sejny.

    W 1603 roku do Sejn przybyli Dominikanie, w latach 1610 - 1632 wzniesiono kościół (obecnie Bazylika Mniejsza), zaś w 1730 roku ukończono budowę I piętrowego klasztoru o kształcie czworoboku, z wewnętrznym wirydarzem, z narożnymi basztami zwieńczonymi hełmami. Cele zakonne i korytarze posiadają krzyżowe sklepienia.
    Trzecim miastem Sejneńszczyzny, powstałym także na przełomie XVI i XVII w. był Puńsk, którego początki wiążą się z działalnością leśnictwa sejwejskiego. Siedzibą leśnictwa był dwór. Rozwój miasta zawdzięcza się jednemu z pierwszych leśniczych Stanisławowi Zaliwskiemu, który końcem XVI w. tworzył ośrodek miejski w Puńsku.
    Na szlaku między Suwałkami, Wigrami i Sejnami, na polecenie podskarbiego nadwornego Wielkiego Księstwa Litewskigo A. Tyzenhausa, założono miasto Krasnopol. W roku 1786 Krasnopol liczył już 94 rodziny.
    Koniec XVII wieku, to okres znacznego napływu osadników żydowskich na tereny miast Sejneńszczyzny, co miało znaczący wpływ na ożywienie gospodarcze regionu. Biała Synagoga, budynki dawnej Jesziwy (wyższej szkoły rabinackiej) i gimnazjum hebrajskiego przy ulicy Piłsudkiego w Sejnach - stanowią materialne dziedzictwo tej społeczności.